Ανάμεσα σε όσα αξίζει να παρατηρήσει κανείς στο τοπίο της είναι και οι μάντρες, που αφηγούνται μια ξεχωριστή ιστορία για τη ζωή, τη γη και την παραγωγή του νησιού.
Πρόκειται για μικρά αγροκτηνοτροφικά συγκροτήματα που κατασκευάστηκαν για να εξυπηρετούν τις ανάγκες του Κεχαγιά, του Λημνιού κτηνοτρόφου που είχε την ευθύνη τόσο για το κοπάδι όσο και για την καλλιέργεια της γης. Αποτελούνταν από το σπίτι της οικογένειας, τους στάβλους, τις αποθήκες, το αλώνι, τους χώρους όπου γινόταν η τυροκόμηση, αλλά και τα χωράφια και τους βοσκότοπους γύρω από αυτά.
Ήταν κατασκευασμένες από τοπική πέτρα, αυτοφυή καλάμια, λάσπη και φύκια και σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η επιλογή της τοποθεσίας για μια μάντρα δεν ήταν τυχαία. Προτιμούσαν σημεία που τα έβλεπε ο ήλιος για μεγάλο μέρος της ημέρας, με φυσική κλίση ώστε να απομακρύνονται τα νερά της βροχής, και ταυτόχρονα προστατευμένα από τους δυνατούς βόρειους ανέμους.
Η καθημερινότητα στη μάντρα απαιτούσε αυτάρκεια. Το γάλα από τα πρόβατα και τις κατσίκες γινόταν τυρί, τα δημητριακά ψωμί και τα όσπρια βασικό μέρος της διατροφής. Ανάμεσα στα προϊόντα που συνδέθηκαν με αυτή τη ζωή είναι το Καλαθάκι Λήμνου και το μελίχλωρο, ενώ σημαντική θέση είχαν τα τοπικά σιτηρά, όπως το μαυραγάνι, και το λαθούρι, από το οποίο παρασκευάζεται ο άφκος. Τα προϊόντα αυτά ήταν αποτέλεσμα ενός τρόπου ζωής που αξιοποιούσε όσα μπορούσε να προσφέρει η γη και το κοπάδι.
Σήμερα, οι μάντρες αποτελούν σημαντικό κομμάτι της αγροτικής κληρονομιάς της Λήμνου. Η παραδοσιακή ζωή και οι πρακτικές που συνδέονται με αυτές έχουν ενταχθεί από το 2022 στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, αναγνωρίζοντας τις γνώσεις, τις τεχνικές και τον τρόπο ζωής που διαμορφώθηκαν γύρω από τη μάντρα.
Πολλές έχουν εγκαταλειφθεί, κάποιες όμως εξακολουθούν να λειτουργούν, ενώ υπάρχουν και προσπάθειες να διατηρηθούν και να γίνουν γνωστές σε ανθρώπους που θέλουν να γνωρίσουν από κοντά αυτή την πλευρά του νησιού.
Μια τέτοια περίπτωση είναι η Μάντρα της Αθηνάς στην Κρηνίδα, της Αθηνάς Καβαλέρη, μια επισκέψιμη μάντρα όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει από κοντά πώς ήταν οργανωμένος ένας τέτοιος χώρος και να γνωρίσει την καθημερινότητα και την παραγωγή του παραδοσιακού λημνιακού αγροκτηνοτροφικού κόσμου.
Οι μάντρες της Λήμνου είναι ένα κομμάτι της ιστορίας του νησιού που αξίζει να γνωρίσουμε όχι μόνο για την αρχιτεκτονική τους, αλλά κυρίως για όσα μας λένε για τη ζωή των ανθρώπων που τις δημιούργησαν. Μια ζωή πιο απλή, αλλά καθόλου εύκολη, όπου η γη έδινε τα βασικά αγαθά και ο άνθρωπος γνώριζε πώς να τα μετατρέπει σε τροφή, εισόδημα και καθημερινή αυτάρκεια.
https://www.limnosfm100.gr/limnos/item/90071-oi-mantres-tis-limnou-enas-mikros-kosmos-mesa-sto-limniako-topio.html#sigProId77b7f27c40
Ελεάνα Βουδούρη
Olive Oil & Wine Tasting Hostess
Πηγή: vwoman.gr
