Η ετήσια τελετή θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026 στο Μνημείο Πεσόντων της Μελβούρνης (Shrine of Remembrance), με αφορμή τη συμπλήρωση 108 ετών από την υπογραφή της Ανακωχής του Μούδρου, μιας συμφωνίας που έβαλε τέλος στις πολεμικές επιχειρήσεις της Αντάντ με την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συμφωνία υπεγράφη στις 30 Οκτωβρίου 1918 στον όρμο του Μούδρου, στη Λήμνο, και τέθηκε σε ισχύ την επόμενη ημέρα, στις 31 Οκτωβρίου.
Η ιστορική συμφωνία στον Μούδρο
Η Ανακωχή αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της τελικής φάσης του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στην περιοχή. Η υπογραφή της σήμανε ουσιαστικά το τέλος των πολεμικών επιχειρήσεων σε ένα ευρύ μέτωπο που εκτεινόταν από τη Συρία έως τη βόρεια Ελλάδα.
Την Οθωμανική Αυτοκρατορία εκπροσώπησαν αξιωματούχοι της κυβέρνησής της, ενώ από την πλευρά των Συμμάχων υπέγραψε ο Βρετανός ναύαρχος Άρθουρ Κάλθορπ.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε πάνω στο βρετανικό πολεμικό πλοίο HMS Agamemnon, το οποίο ήταν αγκυροβολημένο στον κόλπο του Μούδρου. Στην περιοχή είχε συγκεντρωθεί μεγάλος συμμαχικός στόλος, καθώς οι εξελίξεις οδηγούσαν προς την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης και την περαιτέρω αποδυνάμωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στον συμμαχικό στόλο συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ελληνικά και αυστραλιανά πολεμικά πλοία.
Η Λήμνος στο επίκεντρο του πολέμου
Η ιστορική σημασία της Ανακωχής συνδέεται άμεσα με τον ρόλο που διαδραμάτισε η Λήμνος κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Το νησί, σε απόσταση περίπου 50 χιλιομέτρων από τα Δαρδανέλλια, αποτέλεσε σημαντική συμμαχική βάση κατά την εκστρατεία της Καλλίπολης το 1915-1916. Παράλληλα, δημιουργήθηκαν εκεί μεγάλες ιατρικές εγκαταστάσεις, όπου μεταφέρονταν τραυματίες και ασθενείς από το μέτωπο της Καλλίπολης.
Η πολεμική παρουσία στο νησί αποτυπώνεται μέχρι σήμερα στα στρατιωτικά κοιμητήρια της Λήμνου, όπου έχουν ταφεί περισσότεροι από 1.300 στρατιώτες των Συμμαχικών Δυνάμεων.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται περισσότεροι από 200 Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί στρατιωτικοί που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Μια τελετή που έχει γίνει θεσμός
Η τελετή μνήμης για την Ανακωχή του Μούδρου πραγματοποιείται στο Shrine of Remembrance από το 2018, έπειτα από πρωτοβουλία της Επιτροπής Μνήμης Λήμνου–Καλλίπολης.
Έναν χρόνο αργότερα, το 2019, η εκδήλωση συνδέθηκε με τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πλάκας «Λήμνος 1915-16», καθώς και με τη φύτευση και αφιέρωση ενός δέντρου στους χώρους του Μνημείου.
Με αυτόν τον τρόπο, η ιστορική σύνδεση της Λήμνου με την εκστρατεία της Καλλίπολης και την αυστραλιανή πολεμική μνήμη απέκτησε μόνιμο σημείο αναφοράς στη Μελβούρνη.
Το πρόγραμμα της φετινής εκδήλωσης
Η φετινή τελετή θα ξεκινήσει στις 11:15 το πρωί του Σαββάτου 31 Οκτωβρίου, με τη συγκέντρωση των συμμετεχόντων στο Δέντρο της Λήμνου, στο σημείο B37 του Shrine of Remembrance.
Στη συνέχεια, οι παρευρισκόμενοι θα μετακινηθούν προς το Ιερό του Μνημείου, όπου στις 11:30 θα ξεκινήσει η επίσημη τελετή. Η εκδήλωση αναμένεται να ολοκληρωθεί στις 12 το μεσημέρι.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Μνήμης Λήμνου–Καλλίπολης, Lee Tarlamis OAM MP, έχει εκφράσει τις ευχαριστίες της Επιτροπής προς τη διοίκηση και το προσωπικό του Shrine of Remembrance για τη σταθερή υποστήριξη της εκδήλωσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην υπεύθυνη των τελετών του Μνημείου, Rebecca Anthony, για τη συμβολή της στη διοργάνωση.
Η έρευνα που έφερε την Ανακωχή ξανά στο προσκήνιο
Καθοριστικό ρόλο στην καθιέρωση της συγκεκριμένης τελετής είχε ο ιστορικός και γραμματέας της Επιτροπής Μνήμης Λήμνου–Καλλίπολης, Jim Claven.
Ο Claven άρχισε να ερευνά συστηματικά την ιστορία της Ανακωχής του Μούδρου το 2013 και τα αποτελέσματα της έρευνάς του έχουν παρουσιαστεί σε δημοσιεύσεις και εκδηλώσεις στην Αυστραλία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Μεταξύ άλλων, έχει δημοσιεύσει εκτενές αφιέρωμα στο περιοδικό Remembrance του Shrine of Remembrance, ενώ έχει πραγματοποιήσει παρουσιάσεις τόσο στη Μελβούρνη όσο και στον ίδιο τον κόλπο του Μούδρου στη Λήμνο, το 2018.
Η ιστορική έρευνα έχει συμβάλει στην ανάδειξη μιας λιγότερο γνωστής πτυχής της ιστορίας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και της ιδιαίτερης σχέσης που δημιουργήθηκε ανάμεσα στη Λήμνο και τις αυστραλιανές και νεοζηλανδικές δυνάμεις.
Μια γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αυστραλία
Η εκδήλωση στη Μελβούρνη δεν αποτελεί μόνο μια αναφορά σε ένα γεγονός του 1918. Για την ελληνική παροικία της Αυστραλίας λειτουργεί και ως ένας τρόπος διατήρησης της ιστορικής σχέσης της Λήμνου με την Καλλίπολη και της ευρύτερης παρουσίας της Ελλάδας στην ιστορία του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Λήμνος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και του ρόλου που ανέλαβε ως βάση των Συμμάχων, βρέθηκε στην καρδιά των εξελίξεων της εποχής. Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η μνήμη εκείνης της περιόδου εξακολουθεί να διατηρείται ζωντανή τόσο στο ίδιο το νησί όσο και στην αυστραλιανή κοινωνία.
Ο Jim Claven OAM, ιστορικός, συγγραφέας και ανεξάρτητος αρθρογράφος, είναι από τα ιδρυτικά στελέχη της Επιτροπής Μνήμης Λήμνου–Καλλίπολης. Έχει γράψει το βιβλίο Lemnos & Gallipoli Revealed και συμμετείχε στην παραγωγή του ντοκιμαντέρ Anzac: The Greek Chapter, το οποίο παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου της Αυστραλίας.
Η τελετή της 31ης Οκτωβρίου αναμένεται, έτσι, να αποτελέσει ακόμη μία ευκαιρία για τη διατήρηση μιας ιστορικής μνήμης που συνδέει τη Λήμνο, την Καλλίπολη, την Ελλάδα και την Αυστραλία.
Πηγή: Νέος Κόσμος
