Η πρωτοποριακή αυτή δράση πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στα νερά της Λήμνου σε στενή συνεργασία με την τοπική αλιευτική κοινότητα. Πρόκειται για μια ιστορική στιγμή για την ελληνική θαλάσσια έρευνα, καθώς για πρώτη φορά ένα είδος καρχαρία στη χώρα μας θα μελετηθεί απευθείας στο φυσικό του περιβάλλον μέσω ζωντανής παρακολούθησης και όχι μέσω των παραδοσιακών αλιευτικών μελετών. Οι επιστήμονες αναμένουν με μεγάλο ενδιαφέρον τα πρωτόγνωρα δεδομένα που θα συλλεχθούν τους επόμενους μήνες, τα οποία θα ρίξουν φως στις άγνωστες μέχρι σήμερα μετακινήσεις και τη συμπεριφορά των αγγελοκαρχαριών στις ελληνικές θάλασσες.
Μια παγκόσμιας εμβέλειας επιστημονική προσπάθεια
Όπως επισημαίνει ο κ. Ιωάννης Γιώβος, υπεύθυνος διατήρησης στην iSea, ο πομπός που τοποθετήθηκε στη Λήμνο αποτελεί έναν από τους ελάχιστους που έχουν εγκατασταθεί παγκοσμίως σε αγγελοκαρχαρίες. Η συσκευή έχει προγραμματιστεί να παραμείνει στο ζώο για τέσσερις μήνες πριν αποκολληθεί αυτόματα. Ο πομπός εκπέμπει σήμα κάθε φορά που ο καρχαρίας προσεγγίζει την επιφάνεια, ενώ διαθέτει και δικλείδα ασφαλείας: σε περίπτωση ακινησίας του ζώου για δύο εβδομάδες (ένδειξη θανάτου), ο πομπός απελευθερώνεται και αναδύεται ώστε να περισυλλεγεί από τους ερευνητές.
Το φιλόδοξο πρόγραμμα της iSea προβλέπει την τοποθέτηση ακόμη τεσσάρων πομπών στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της Λήμνου, με τον δεύτερο να προγραμματίζεται για εξάμηνη παρακολούθηση και τους υπόλοιπους τρεις για διάρκεια ενός έτους, διασφαλίζοντας έτσι μια ολοκληρωμένη βάση δεδομένων.
Ο κρίσιμος ρόλος των ψαράδων της Λήμνου
Οι αγγελοκαρχαρίες είναι ιδιαίτερα πεπλατυσμένοι καρχαρίες με πλατιά θωρακικά πτερύγια που ζουν στην υφαλοκρηπίδα σε βάθη έως 500 μέτρα, κυνηγώντας κρυμμένοι κάτω από την άμμο. Στη Μεσόγειο απαντώνται τρία είδη (ακανθορίνα, ματορίνα και ο κοινός αγγελοκαρχαρίας), τα οποία έχουν καταγραφεί ως «Κρισίμως Κινδυνεύοντα» στον Ελληνικό Κόκκινο Κατάλογο, κυρίως λόγω της ιστορικής υπεραλίευσης. Στο παρελθόν, μάλιστα, το κρέας τους πωλούνταν παράνομα στις αγορές ως εκλεκτός μεζές με το όνομα «ρίνα».
Σήμερα, η κατάσταση έχει αλλάξει ριζικά χάρη στην ενημέρωση και τη συνείδηση των αλιέων της Λήμνου. Ο κ. Γιώβος εξαίρει τη συνεργασία με τους ντόπιους ψαράδες, οι οποίοι πλέον όχι μόνο δεν στοχεύουν το συγκεκριμένο είδος, αλλά σε περίπτωση που κάποιος αγγελοκαρχαρίας εγκλωβιστεί τυχαία στα δίχτυα τους, τον απελευθερώνουν άμεσα και με ασφάλεια στο νερό.
Το πρόγραμμα «Αναβιώνοντας τη Λήμνο» και Διεθνείς Συνέργειες
Η μελέτη αυτή αποτελεί κεντρικό πυλώνα του μεγάλης κλίμακας προγράμματος «Αναβιώνοντας τη Λήμνο», το οποίο χρηματοδοτείται από το διεθνές «Πρόγραμμα Απειλούμενων Τοπίων και Θαλάσσιων Τοπίων».
Στο πλαίσιο αυτό, οι εξειδικευμένες ομάδες Angel Shark Project από τα Κανάρια Νησιά και την Ελλάδα ενώθηκαν πρόσφατα στη Λήμνο για την έναρξη μιας νέας συνεργασίας. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν πλήθος δράσεων στο νησί, όπως υποβρύχιες οπτικές καταγραφές, εγκατάσταση δολωμένων καμερών, νυχτερινές έρευνες, καθώς και εκπαίδευση σε τεχνικές δορυφορικών σημάνσεων, με την υποστήριξη του Shark Conservation Fund.
Προς ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης με πρωτοπόρο τη Λήμνο
Απώτερος και μεγάλος στόχος της οργάνωσης iSea, έχοντας ως αφετηρία και βάση τις έρευνες στη Λήμνο, είναι η θεσμοθέτηση ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την προστασία των αγγελοκαρχαριών στις ελληνικές θάλασσες. Η έγκριση ενός τέτοιου σχεδίου θα αποτελέσει την πρώτη οργανωμένη κρατική προσπάθεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, καθιστώντας την Ελλάδα και κατ' επέκταση τη Λήμνο πρωτοπόρους στην παγκόσμια μάχη για τη διατήρηση αυτών των σπάνιων και πολύτιμων θαλάσσιων πλασμάτων.
(Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ)
