Πρόκειται για τον ομότιμο καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωάννη Χατζηγεωργίου και τον αναπληρωτή καθηγητή Ανδρέα Κομινάκη, οι οποίοι συμμετείχαν στην επιστημονική ομάδα που μελέτησε, κατέγραψε και τεκμηρίωσε τη μοναδικότητα της συγκεκριμένης φυλής.
Η παρουσία τους στη Λήμνο συνδέεται με την παρακολούθηση του προγράμματος διατήρησης της φυλής, στο οποίο συμμετέχουν σήμερα 12 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις με περίπου 1.500 πρόβατα.
Ας θυμηθούμε την ιστορία από την αρχή!
Η ιστορία της αναγνώρισης αυτής της αυτόχθονης φυλής δεν ξεκίνησε το 2023, αλλά αρκετά χρόνια νωρίτερα.
Στο πλαίσιο του προγράμματος Terra Lemnia πραγματοποιήθηκε από το 2018 έως το 2020 μια εκτεταμένη επιστημονική έρευνα από το Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η έρευνα αυτή, περιλάμβανε δεκάδες επισκέψεις σε μονάδες της Λήμνου, συνεντεύξεις με περισσότερους από 40 κτηνοτρόφους και γενετικές αναλύσεις σε 307 πρόβατα από 18 διαφορετικά ποίμνια.
Ταυτόχρονα, συλλέχθηκαν δείγματα και από πληθυσμούς προβάτων της Λέσβου και του Αγίου Ευστρατίου, ώστε να γίνουν συγκρίσεις και να διαπιστωθεί εάν ο πληθυσμός της Λήμνου αποτελούσε πράγματι ξεχωριστή φυλή.
Τα αποτελέσματα, λοιπόν, έδειξαν ότι ένας συγκεκριμένος πληθυσμός προβάτων στο νησί διαφοροποιείται τόσο φαινοτυπικά όσο και γενετικά από τους υπόλοιπους πληθυσμούς και αποτελεί μια διακριτή αυτόχθονη φυλή.
Η Βίγλα και τα πρώτα κοπάδια
Οι επιστήμονες εντόπισαν τον βασικό πυρήνα της φυλής κυρίως σε τρία απομονωμένα ποίμνια στην περιοχή της Βίγλας, με συνολικό πληθυσμό περίπου 900 ζώων εκείνη την περίοδο.
Η γεωγραφική απομόνωση της περιοχής φαίνεται πως συνέβαλε στη διατήρηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της φυλής μέσα στον χρόνο.
Για τον λόγο αυτό, στην επίσημη υπουργική απόφαση αναφέρεται ως περιοχή διαβίωσης της φυλής το όρος Βίγλα στο βορειοδυτικό ορεινό τμήμα της Λήμνου.
Όπως μας είπε ο κ. Χατζηγεωργίου, χαρακτηριστικό είναι ότι κατά το παρελθόν έγιναν προσπάθειες διασταύρωσης των τοπικών προβάτων με ζώα άλλων φυλών, μεταξύ των οποίων και πρόβατα από τη Λέσβο, με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας.
Ωστόσο, τα ζώα που προέκυψαν από αυτές τις διασταυρώσεις δεν κατάφεραν να προσαρμοστούν στις ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής της Βίγλας στον ίδιο βαθμό με τον γηγενή πληθυσμό.
Αυτό ακριβώς το γεγονός θεωρείται ακόμη μία ένδειξη της στενής σχέσης της φυλής με το συγκεκριμένο περιβάλλον της Βίγλας και της ιδιαίτερης ανθεκτικότητάς της στις συνθήκες της περιοχής!
Η αναγνώριση του 2023
Το 2021 κατατέθηκε επίσημο αίτημα στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για την αναγνώριση της φυλής, με τη στήριξη τοπικών φορέων και παραγωγών.
Ακολούθησε η ένταξη του «Ορεινού Λήμνου» στο πρόγραμμα Διατήρησης Αυτόχθονων Φυλών το 2022, ανοίγοντας τον δρόμο για οικονομική ενίσχυση των παραγωγών.
Η οριστική αναγνώριση ήρθε το 2023, με την υπογραφή της σχετικής υπουργικής απόφασης, μέσω της οποίας η φυλή καταχωρήθηκε επίσημα στον Εθνικό Κατάλογο Αυτόχθονων Φυλών της χώρας.
Στη διαδικασία που οδήγησε στην ολοκλήρωση της αναγνώρισης είχε σημαντικό ρόλο και η τότε Γενική Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης Χριστιάνα Καλογήρου.
Σήμερα 12 εκτροφές και περίπου 1.500 ζώα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που μας έδωσε στη συνέντευξη που μας παραχώρησε ο κ. Χατζηγεωργίου κατά τους ελέγχους που πραγματοποιούνται αυτές τις ημέρες στο νησί, στο πρόγραμμα συμμετέχουν πλέον 12 εκτροφές με περίπου 1.500 πρόβατα.
Πρόκειται για ένα πενταετές πρόγραμμα διατήρησης της φυλής και η ενίσχυση ανά ζώο κινείται περίπου στα 60 ευρώ ανά κεφάλι και στόχο έχει να στηριχθεί η διατήρηση αυτού του ζωικού πληθυσμού που θεωρείται πλέον κομμάτι της κτηνοτροφικής ταυτότητας της Λήμνου.
Οι προοπτικές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι προοπτικές που ανοίγονται για το μέλλον.
Σύμφωνα με τα όσα μας είπε απαντώντας σε σχετική μας ερώτηση ο κ. Χατζηγεωργίου, η επιστημονική αναγνώριση του «Ορεινού Λήμνου» δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να αναπτυχθούν προϊόντα που θα προέρχονται αποκλειστικά από τη συγκεκριμένη φυλή και θα φέρουν τη δική τους πιστοποίηση.
Όπως μας είπε ο ομότιμος καθηγητής, μπορεί τα πρόβατα της φυλής να μην διακρίνονται για τη μεγάλη ποσότητα γάλακτος που παράγουν, το γάλα τους, όμως, χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα ποιοτικά γνωρίσματα, γεγονός που θα βοηθήσει στην αξιοποίησή του.
Μάλιστα, η κατεύθυνση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια διαδικασία που ήδη προετοιμάζεται, με στόχο η μοναδικότητα της φυλής να μετατραπεί σε πρόσθετη αξία για την τοπική παραγωγή της Λήμνου.
