Παρά τον οικογενειακό χαρακτήρα της κτηνοτροφικής και γεωργικής εκμετάλλευσης που ίσχυε μέχρι πρότινος στο νησί, το τοπικό εθιμικό σύστημα διανομής της γης προϋποθέτειτην ύπαρξη μεγάλων ιδιοκτησιών (ζευγάρια), εντός των οποίων βρίσκεται σύνολοσταυλικών εγκαταστάσεων (μάντρα), αλλά και βοσκοτόπι (μιράδι).
Ως εκ τούτου δεν είναιαπαραίτητο η μάντρα να ανήκει στον ίδιο τον κτηνοτρόφο, αλλά σε κάποιονμεγαλοκτηματία που την νοικιάζει με τη παραγωγική μορφή του μισιακού, αρχικά, ή έναντιαντιτίμου, εν συνεχεία.
Το μέγεθός της μετράται με τη χωρητικότητά της σε πρόβατα καιόχι με βάση τα τετραγωνικά της (πχ ‘’χωρεί 150 -160 κεφάλια ζά’’).
Γύρω της εκτείνονταιμεγάλες αρόσιμες εκτάσεις που σπέρνονται με τα πρωτοβρόχια και χρησιμεύουν ως βοσκήτου κοπαδιού στις αρχές του φθινοπώρου αλλά και όταν οι καιρικές συνθήκες δενεπιτρέπουν τη μετακίνηση του σε διπλανά ορεινά βοσκοτόπια.Η πληθώρα των μαντρών που εντοπίζονται στο νησί αλλά και η πολυμορφία τουςοδήγησαν σε μια τυπολογική αλλά και αρχιτεκτονική τούς κατάταξη, πολυμορφία που δενεντοπίζεται στα γειτονικά νησιά. Με το μέγεθος της να υπερβαίνει κατά πολύ της κύριαςκατοικίας εντός του χωριού, δεσπόζουν μεγαλόπρεπα στο λημνιό τοπίο και του αποδίδουνκοινωνικά, οικονομικά αλλά και πολιτισμικά νοήματα.
Ο τελετουργικός τρόπος τουχτισίματος τους, οι ξεχωριστοί χώροι για κάθε είδος ζώου που εκτρέφεται στη μάντρα, ηκατοικία του ίδιου του κτηνοτρόφου αλλά και η παραγωγή και η κατανάλωση τροφής εντόςτων τειχών της, σε συνδυασμό με έναν πλούτο εθίμων που λαμβάνουν χώρα στον κύκλοτου χρόνου και σχετίζονται άμεσα με τον πρωτογενή τομέα και τη γη, αποτέλεσαν μερικούςαπό τους λόγους που ως κτίσμα επενδύθηκε με ένα σύνολο από προλήψεις καιπροκαταλήψεις, κάποτε με αφηγήσεις για στοιχειώματα ή ανεύρεση θησαυρών στις πόρτεςτης κλπ.
Διασκορπισμένες σε όλο το νησί, στο σύνορο ανάμεσα στην κοινότητα –κέντρο λήψεωναποφάσεων και επαφής με τους συγχωριανούς και το καινούργιο –και στο μη κατοικημένο –μη εξανθρωπισμένο, μαγεμένο χώρο –οι κτηνοτρόφοι κυριαρχούν και καταναλώνουν τοχώρο της μάντρας, τον επιμελούνται και τον διαμορφώνουν με τέτοιο τρόπο ώστε πέραντης λειτουργικότητας του και της οργανικότητας για το σπίτι, άσχετα από το αν τους ανήκειή όχι τον μεταβάλουν σε έναν τόπο βιωμένο εργασιακά και εμπειρικά. Τότε η μάντρα ωςχώρος και ως τόπος, κρύβει και αναγεννά την ίδια την ύπαρξη της ζωής: από τη μάντραξεκινά η οικονομική ανάπτυξη αλλά και η αναπαραγωγή της ίδιας της οικογένειας τωνκτηνοτρόφων.
Οι κτηνοτρόφοι της Λήμνου τιμούν ως προστάτη Άγιο τον Άγιο Μόδεστο, του οποίου τηχάρη ευλαβούνται στις
18 Δεκεμβρίου με την προσφορά άρτου και κολύβων για τηνκαλοσοδειά και την υγεία των ζώων τους. Στις περισσότερες μάντρες εντοπίζονταιεντοιχισμένα εικονοστάσια στο εσωτερικό του στάβλου ή του χαγιατιού με την εικόνα του.
Χαρακτηριστική είναι η εικόνα του λημνιού βοσκού που πριν ανοίξει την πόρτα τουσταύλου το πρωί γυρνά προς τον ήλιο και σταυροκοπιέται τρεις φορές, κίνηση πουεπαναλαμβάνει βγαίνοντας από το χώρο της μάντρας το απόγευμα.
Πηγή: academia.edu
