Η τηλεφωνική συνομιλία του σερ Κιρ Στάρμερ με τον Ντόναλντ Τραμπ την Κυριακή σηματοδότησε την πρώτη ανοιχτή αντιπαράθεση ενός κατά τα άλλα στενού συμμάχου του Αμερικανού προέδρου, με τον Βρετανό πρωθυπουργό να χαρακτηρίζει «λανθασμένη» την επιβολή τιμωρητικών δασμών σε χώρες του ΝΑΤΟ που αντιτάσσονται στην αγορά της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ έχει δεσμευθεί για την επιβολή 10% δασμών σε εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, την Ολλανδία και τη Φινλανδία από την 1η Φεβρουαρίου — οι οποίοι μάλιστα θα μπορούσαν να αυξηθούν στο 25% τον Ιούνιο. Η απειλή αυτή προκάλεσε άμεση και σκληρή αντίδραση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σε κοινή δήλωση, οι οκτώ χώρες τόνισαν ότι οι δασμοί «υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις» και δημιουργούν έναν «επικίνδυνο καθοδικό σπειροειδή κύκλο».
Ο Στάρμερ, έπειτα από συνομιλίες με τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν, την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, υπογράμμισε στον Τραμπ ότι «η ασφάλεια στον Βόρειο Ατλαντικό αποτελεί συλλογική ευθύνη των συμμάχων» και ότι η τιμωρία των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ για μια θέση αρχής είναι απαράδεκτη. Το Λονδίνο, που έχει μέχρι τώρα καταφέρει να αποφύγει σοβαρούς αμερικανικούς δασμούς, αναλαμβάνει πλέον έναν ρόλο διαμεσολαβητή — αλλά και ξεκάθαρου υπερασπιστή της δανικής κυριαρχίας.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίζα Νάντι δήλωσε στην εκπομπή «Sunday with Laura Kuenssberg» του BBC 18/01 ότι η απειλή του Τραμπ για την επιβολή δασμών ήταν «εξαιρετικά επιζήμια και αντιπαραγωγική» και ότι απαιτείται μια «ενήλικη συζήτηση» με τον Λευκό Οίκο. Είπε ότι ο Τραμπ συχνά «εκφράζει μια πολύ ισχυρή άποψη» πριν ενθαρρύνει τον «διάλογο», προσθέτοντας: «Καλωσορίζει τις διαφορετικές απόψεις... και αυτό που συμβαίνει συχνά είναι μια διαπραγμάτευση». Η Νάντι υπογράμμισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα συμβιβαστεί όσον αφορά τη θέση του για το μέλλον της Γροιλανδίας, την οποία χαρακτήρισε «μη διαπραγματεύσιμη».
Η Κοπεγχάγη δηλώνει αμετακίνητη: η Γροιλανδία «δεν πωλείται» και οποιαδήποτε επίθεση ή αναγκαστική προσάρτηση θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας ανέφερε πως, εάν τεθεί θέμα επιλογής, «προτιμά να παραμείνει δανική παρά να γίνει αμερικανική», απορρίπτοντας τις αμερικανικές πιέσεις που στηρίζονται σε επιχειρήματα περί ρωσικής και κινεζικής απειλής.
Η κρίση πυροδοτήθηκε από την αμερικανική εμμονή με την απόκτηση της νησιωτικής επικράτειας, που διαθέτει στρατηγική αξία αλλά και πολύτιμους φυσικούς πόρους — από ουράνιο μέχρι σπάνιες γαίες. Η επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής καθιστά αυτούς τους πόρους πιο προσιτούς, ενώ το αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα στο νησί έχει ήδη διευρυνθεί με βάση το σύμφωνο άμυνας με τη Δανία. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η πλήρης κυριαρχία είναι ζωτικής σημασίας για την άμυνα απέναντι στη Μόσχα και το Πεκίνο.
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις κάποιων Αμερικανών αξιωματούχων, όπως του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον — ο οποίος τόνισε πως «η Γροιλανδία δεν είναι δική μας γη» και απέκλεισε στρατιωτική εισβολή — ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο. Η αυτοπεποίθηση της αμερικανικής κυβέρνησης φαίνεται αυξημένη μετά την επιτυχία της επιχείρησης σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, γεγονός που δημιούργησε ανησυχία στην Ευρώπη για τυχόν ανάλογες μονομερείς ενέργειες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπήρξε σχεδόν καθολική πολιτική καταδίκη. Η πρώην υπουργός των Εσωτερικών, Πρίτι Πατέλ, χαρακτήρισε τους δασμούς «εντελώς λανθασμένους», ενώ ο πρώην υπουργός των Οικονομικών, Τζέρεμι Χαντ, και υπουργός των Εξωτερικών, υπό την κυβέρνηση της Τερέζα Μέι, από το 2018 έως το 2019, προειδοποίησε πως μια πιθανή εισβολή στη Γροιλανδία θα σήμαινε «το τέλος του ΝΑΤΟ» — πλήγμα που θα αποδυνάμωνε και τις ίδιες τις ΗΠΑ. Το Reform UK και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες επίσης επέκριναν σκληρά τον Τραμπ, χαρακτηρίζοντας την κίνηση «αντιπαραγωγική» και «τιμωρητική».
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη ενισχύει τη συνεργασία της στο πλαίσιο της άμυνας του Αρκτικού. Οκτώ χώρες έστειλαν στρατιωτικό προσωπικό σε προγραμματισμένη, δανικής ηγεσίας άσκηση στη Γροιλανδία, με τον Τραμπ να κατηγορεί τους συμμάχους για «επικίνδυνο παιχνίδι». Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απάντησαν ότι η άσκηση δεν απειλεί κανέναν και ενισχύει τη συλλογική ασφάλεια.
Καθώς η αντιπαράθεση κορυφώνεται, το διακύβευμα ξεπερνά τη Γροιλανδία: πρόκειται για τη συνοχή του ΝΑΤΟ, το μέλλον της διατλαντικής συμμαχίας και την ισορροπία ισχύος στον Αρκτικό Κύκλο σε μια εποχή που νέα γεωπολιτικά και ενεργειακά συμφέροντα αναδύονται.
