Η κυβέρνηση του Μπόρις Τζόνσον υπόσχεται να αναπτύξει βρετανικές δυνάμεις στις χώρες – μέλη του ΝΑΤΟ της Ανατολικής Ευρώπης εάν τα ρωσικά στρατεύματα περάσουν τα σύνορα της Ουκρανίας.
Αλλά γιατί η Βρετανία είναι αποφασισμένη να εμπλακεί σε μια πιθανή σύγκρουση;
Εγγύτητα
Η Ουκρανία δεν είναι μια απόμακρη χώρα. Είναι μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Μπορεί να μην είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ΝΑΤΟ, αλλά είναι σύμμαχος των ευρωπαϊκών δυνάμεων και έχει μια κυβέρνηση φιλικά διακείμενη προς τη Δύση.
Όπως και το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης, πρόκειται για μια δημοκρατική χώρα της οποίας η πλειοψηφία των κατοίκων της δεν επιθυμεί την ενσωμάτωση στη Ρωσική Ομοσπονδία.
Η Ουκρανία έχει στενούς δεσμούς με το Ηνωμένο Βασίλειο. Μετά την παράδοση 2.000 αντιαρματικών όπλων την περασμένη εβδομάδα και την άφιξη 30 εκπαιδευτών του βρετανικού στρατού, η φράση "God Save the Queen” ξαφνικά έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στο Twitter. Ορισμένα μάλιστα μπαρ και εστιατόρια στο Κίεβο προσφέρουν δωρεάν ποτά σε όποιον είχε βρετανικό διαβατήριο.
Νομικές δεσμεύσεις
Το Ηνωμένο Βασίλειο φρονεί ότι έχει νομικό καθήκον να υπερασπιστεί την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.
Το 1994, η Βρετανία - μαζί με τις ΗΠΑ - υπέγραψαν μνημόνιο στη διεθνή διάσκεψη της Βουδαπέστης στο οποίο οι δύο χώρες δεσμεύονται "να σεβαστούν την ανεξαρτησία και την κυριαρχία και τα υπάρχοντα σύνορα της Ουκρανίας". Υποσχέθηκαν επίσης να παράσχουν βοήθεια στο Κίεβο, εάν η Ουκρανία "γίνει θύμα επιθετικής ενέργειας".
Σε αντάλλαγμα η Ουκρανία αποφάσισε να εγκαταλείψει το τεράστιο οπλοστάσιο πυρηνικών όπλων που διέθετε , μια κληρονομιά της συμμετοχής της στη Σοβιετική Ένωση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μια από τις χώρες που υπέγραψαν το μνημόνιο της Βουδαπέστης ήταν και η Ρωσία.
Ευρωπαϊκή ασφάλεια
Το Ηνωμένο Βασίλειο αντιτίθεται στην επαναχάραξη των ευρωπαϊκών συνόρων με τη βία.
Μια βασική αρχή της ευρωπαϊκής ασφάλειας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ότι τα κυρίαρχα έθνη έχουν το δικαίωμα να κάνουν τις δικές τους επιλογές.
Πρόκειται για την αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών , και ίσως η πιο σημαντική πτυχή αυτής της αρχής είναι ότι τα σύνορα δεν μπορούν να αλλάζουν μετά την εισβολή στρατών.
Η Ρωσία το έκανε αυτό το 2014 όταν προσάρτησε μέρος της Ουκρανίας, τη χερσόνησο της Κριμαίας. Στη Δύση πολλοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής επανειλημμένα έχουν εκφράσει τη λύπη τους για την αποτυχία να αποτραπεί η ρωσική κατάληψη της Κριμαίας και δεν θα ήθελαν να επαναληφθεί παρόμοια εισβολή.
Σε ομιλία του την προηγούμενη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν δήλωσε: "Το να επιτραπεί στη Ρωσία να παραβιάσει αυτές τις αρχές ατιμωρητί θα μας σύρει όλους πίσω σε μια πολύ πιο επικίνδυνη και ασταθή εποχή".
Αντίθεση στα αιτήματα της Ρωσίας
Τα ευρύτερα αιτήματα της Ρωσίας είναι απαράδεκτα για το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η Ρωσία επιθυμεί από το ΝΑΤΟ να δεσμευτεί ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει ποτέ μέλος της Ατλαντικής Συμμαχίας. Επιδιώκει επίσης το Κρεμλίνο, το ΝΑΤΟ να αποσύρει τις δυνάμεις του από τις περισσότερες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Ωστόσο, και τα δύο αυτά αιτήματα θα παραβίαζαν βασικές αρχές της Ατλαντικής Συμμαχίας , δηλαδή ότι η συμμαχία οφείλει να είναι ανοικτή σε οποιαδήποτε Ευρωπαϊκή χώρα επιθυμεί την ένταξη και ότι όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ θα πρέπει να είναι κυρίαρχα έθνη.
Όπως δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον στους βουλευτές: “Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε το όραμα μιας Ευρώπης, ολόκληρης και ελεύθερης που προέκυψε εκείνα τα καταπληκτικά χρόνια από το 1989 έως το 1991. Δεν θα ανοίξουμε ξανά αυτό το χάσμα με το να συμφωνήσουμε στην ανατροπή της ευρωπαϊκής ασφάλειας , τη στιγμή που η Ρωσία έχει βάλει το πιστόλι στον κρόταφο της Ουκρανίας".
Μια πιθανή μεταναστευτική κρίση
Εάν ξεσπάσει πόλεμος στην Ουκρανία και οι ρωσικές δυνάμεις καταλάβουν μεγάλες περιοχές της χώρας, πολλοί κάτοικοι ενδέχεται να τραπούν σε φυγή.
Ο υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Ολέσκι Ρέζνικοβ , δήλωσε στο BBC (Hard Talk) ότι αρκετά εκατομμύρια άνθρωποι είναι πιθανό να αποχωρήσουν: “Θα είναι καταστροφή όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά και για την Ευρώπη”.
Πολλοί μετανάστες μπορεί να παραμείνουν στη γειτονική Πολωνία και στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, αλλά ορισμένοι είναι βέβαιο ότι θα θελήσουν να κατευθυνθούν δυτικότερα και τελικά να καταλήξουν στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Μήνυμα αποφασιστικότητας
Οι δυτικές δυνάμεις έχουν πλήρη επίγνωση ότι αυτή η κρίση παρακολουθείται στενά από τον υπόλοιπο κόσμο.
Ορισμένοι αυταρχικοί ηγέτες προσπαθούν να δουν πόσο σθεναρά η Δύση αντιστέκεται στις προσπάθειες υπονόμευσης της εδαφικής ακεραιότητας ενός κυρίαρχου έθνους.
Πολλοί αναλυτές σημειώνουν ότι το Πεκίνο ειδικότερα ενδιαφέρεται να δει πως θα εξελιχθεί η ουκρανική κρίση καθώς καταρτίζει τα δικά του σχέδια για επανένωση της Ταϊβάν με την ηπειρωτική Κίνα. Ο φόβος είναι ότι εάν επιτραπεί στη Ρωσία να εισβάλει ανεμπόδιστα στην Ουκρανία , αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί από άλλους ηγέτες ότι οι ημέρες που οι δυνάμεις της Δύσης επενέβαιναν σε μακρινές πολεμικές συγκρούσεις έχουν παρέλθει.
Πιθανή ενεργειακή διαταραχή
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν παίρνει σχεδόν καθόλου φυσικό αέριο από τη Ρωσία. Το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών αναγκών της χώρας καλύπτεται από τη Βόρεια Θάλασσα και τη Νορβηγία.
Ωστόσο, οποιαδήποτε σύγκρουση με την Ουκρανία θα μπορούσε να διαταράξει τον εφοδιασμό της Ευρώπης με φυσικό αέριο.
Οι αγωγοί που φέρνουν ρωσικό αέριο στην Ευρώπη μέσω της Ουκρανίας ενδέχεται να καταστραφούν. Η Ρωσία θα μπορούσε επίσης να επιλέξει να παρακρατήσει προμήθειες για να τιμωρήσει τη Δύση.
Η ίδια η Ευρώπη είναι πιθανό να περιορίσει τις μελλοντικές ροές φυσικού αερίου εγκαταλείποντας τον αγωγό Nord Stream 2 που θα λειτουργήσει κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα μεταφέροντας αέριο από τη Ρωσία στη Γερμανία. Αυτός ο αγωγός ενεργειακού ανεφοδιασμού είναι έτοιμος, αλλά αναμένει την έγκριση των ρυθμιστικών αρχών.
Όλη αυτή η αναταραχή δεν αποκλείεται να αυξήσει μαζικά την τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και, κατά συνέπεια, στο Ηνωμένο Βασίλειο.
