Από τη χρυσή περίοδο του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα έως τις εθνικοποιήσεις, τις πολιτικές ανακατατάξεις και τη μαζική δημογραφική φυγή μετά το 1937 και ιδίως μετά το 1952, ο κοινωνικός και οικονομικός ιστός του ελληνισμού της Αιγύπτου διαλύθηκε!
Αυτό με τη σειρά του οδήγησε σε απώλεια μεγάλου μέρους των ιστορικών κτιρίων και της πολιτιστικής παρακαταθήκης της ελληνικής Παροικιάς!
Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία, από εκατοντάδες ελληνικά ιδρύματα και οικοδομήματα, δυστυχώς, σήμερα διασώζεται μόλις ένα μικρό ποσοστό, γεγονός που αποτυπώνει μια πολιτιστική απώλεια που αγγίζει περίπου το 80%.
Διαβάστε το άρθρο του κ, Μπίσκου:
Η συρρίκνωση της πολιτισμικής μας κληρονομιάς!
Στο παρών άρθρο γίνεται μία ιστορική ανασκόπηση της Αιγυπτιώτικης Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς, διερευνώντας παράλληλα και τις αιτίες που την οδήγησαν στο διάβα της σε μία δραματική συρρίκνωση της όπως θα δούμε παρακάτω.
Είναι γεγονός ότι οι Έλληνες της Αιγύπτου στο πέρασμά τους από την Νειλόχωρα όπου έζησαν, οργανώθηκαν συλλογικά γύρω από τις Κοινότητες και την Εκκλησία δημιουργώντας σταδιακά μία τεράστια, μοναδική και ανεκτίμητη Πολιτιστική Κληρονομιά για τους απογόνους τους.
Για την περίοδο δημιουργίας της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς οι ιστορικές ημερομηνίες καταγράφουν ότι, τα περισσότερα ιστορικά κτίσματα της υλοποιήθηκαν χρονικά από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τα μέσα του 20ου αιώνα. Αυτή ήταν εξάλλου και η χρυσή περίοδος της μεγάλης οικονομικής και πολιτισμικής άνθησης του σύγχρονου Ελληνισμού της Αιγύπτου, όπου η δραστηριότητα του δημιούργησε ορόσημο με ισχυρό αποτύπωμα, στην ιστορική εξέλιξη όλου του Αποδήμου Ελληνισμού ανά τον Κόσμο.
Αυτό όμως δεν κράτησε για πολύ χρόνο και τα πρώτα σύννεφα διαρροής της Ελληνικής μας Παροικίας φάνηκαν στον ορίζοντα, με την υπογραφή της περιβόητης συνθήκης του Μοντρέ το 1937. Η διαρροή συνεχίστηκε με την επιβολή των νέων νόμων εφαρμογής της παραπάνω συνθήκης το 1949, ενώ τέλος η κατάσταση έτι επιδεινώθηκε με την στρατιωτική επανάσταση του 1952, η οποία επιτάχυνε ακόμα περισσότερο την διαρροή που είχε ήδη ξεκινήσει.
Η εθνικοποιήσεις που ακολούθησαν με τις κατασχέσεις των Ελληνικών περιουσιών σε ακίνητα και επιχειρήσεις, είχε ως αποτέλεσμα να διαλυθεί ο κοινωνικός και ο οικονομικός ιστός που δημιούργησε και συντηρούσε την Πολιτιστική μας Κληρονομιά. Η δημογραφική κατάρρευση του πληθυσμού της παροικίας μας από την τεράστια διαρροή της, υπολογίζεται ότι μειώθηκε την δεκαετία του 1950 όπου από 150000 κατέληξε σε μερικές χιλιάδες, αφήνοντας πίσω της, κενές Εκκλησίες, Σχολεία, Κοινωφελή Ιδρύματα, Κοινότητες και Συλλόγους, μαζί με πολλά αρχεία, βιβλιοθήκες, καλλιτεχνικά έργα, αντικείμενα κλπ. που αφέθηκαν στο χρόνο και καταστράφηκαν ή χάθηκαν λόγω έλλειψης συντήρησης και φύλαξης.
Στην προσπάθειά μας να προσδιορίσουμε το μέγεθος της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς οι ιστορικές πηγές που ανατρέξαμε, μας αναφέρουν ότι 166 ιστορικά κτίσματα δημιουργήθηκαν από το 383 έως και το 1939 και περιλάμβαναν, 3 Μοναστήρια, 64 Ι.Ναούς, 84 Σχολεία και 15 Κοινωφελή Ιδρύματα (Νοσοκομεία, Ορφανοτροφεία, Γηροκομεία κλπ.). Από αυτά σήμερα διασώζονται δυστυχώς μόνο τα 32 κτίσματα και περιλαμβάνουν, 3 Μοναστήρια, 22 Ι.Ναούς, 4 Σχολεία και 3 Κοινωφελή Ιδρύματα, αποδίδοντας μας ένα συνολικό ποσοστό απώλειας της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς που κυμαίνεται γύρω στο 80 %, ενώ το εναπομείναν τμήμα που διασώθηκε να κυμαίνεται γύρω στο 20 %.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το παραπάνω ποσοστό απώλειας 80 % στα ιστορικά μας κτίσματα είναι απίστευτα μεγάλο και απογοητευτικό για όλους μας, όμως οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και το αποτέλεσμα αναφέρεται σε μια ιστορική πραγματικότητα (όπως αναλύθηκε προηγουμένως) που δεν αμφισβητείται. Ας επικεντρωθούμε λοιπόν σε ότι μας έχει απομείνει και ας διασώσουμε ότι μπορεί να διασωθεί από εδώ και πέρα.
Καταλήγοντας στο άρθρο μας αυτό και έχοντας διαπιστώσει ότι η βασική αιτία στην δραματική συρρίκνωση της Πολιτιστικής μας Κληρονομάς, υπήρξε η ραγδαία δημογραφική κατάρρευση της τότε Ελληνικής μας Παροικίας στην Αίγυπτο λόγω της μαζικής εξόδου της, για να μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη μας, επισημαίνουμε ότι, η διαφύλαξη και διαιώνιση της όποιας απομείνασας Πολιτιστικής μας Κληρονομίας, εξασφαλίζεται μόνο με μία δυναμική παρουσία μας στην Αίγυπτο, διαθέτοντας ικανή Ελληνική Παροικία που θα είναι σε θέση να την υποστηρίξει.
* Ο Μιχάλης Μπίσκος είναι Πολιτικός Μηχανικός
και Πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Καϊρου.
